woensdag 29 mei 2013

Het leven van de kip eindigt als een zwarte zwaan

Onlangs heb ik de Black Swan van Nassim Taleb gelezen. Als ik een soortgelijk boek 40 jaar geleden had gelezen was ik misschien niet econometrie gaan studeren. Waar dit boek op neer komt is het idee dat waarnemingen van economische verschijnselen geen enkele betrouwbare informatie geven over de toekomstige ontwikkeling van deze economische verschijnselen. Eigenlijk gaat het boek niet alleen over economische verschijnselen, maar ik beperk me tot de economische werkelijkheid. Het is een wat technisch verhaal, maar Taleb vertelt het met een groot aantal beeldende vergelijkingen. Hij geeft het voorbeeld van het leven van de kalkoen tot Thanksgiving Day. Op Thanksgiving Day worden in de VS massaal kalkoenen geslacht die voor het zover is uiteraard zeer goed verzorgd worden. Wij doen dat niet met kalkoenen maar met kippen en dan voor het kerstfeest. Het leven van de kip staat hiernaast afgebeeld. Vanuit het standpunt van de kip bezien is haar leven een weldadige droom. Als we t dagen voor Kerstmis (K–t) aan de kip zouden vragen, hoe zij haar toekomst zou zien, zou zij de gele curve tot ver in het oneindige doortrekken. Zo veel geluk, het kan niet op. Tot de dag voor kerstmis aanbreekt. Enfin, het resultaat is op de grafiek te zien. De gele curve zou je kunnen zien als een lange serie waarnemingen over een economisch verschijnsel, bijvoorbeeld de waarde van een aandeel. Als je op K–t de aanschaf van een aandeel overweegt, zou je niet twijfelen juist dit aandeel te kopen. Stop al je geld er maar in, want de waarde van het aandeel (de gele curve) blijft maar stijgen. Helaas, met kerstmis ben je failliet. De dag voor kerstmis is als de komst van een zwarte zwaan (faillissement van het bedrijf waar jij je geld in hebt gestoken) en jij vraagt je af hoe dat kan: zwanen zijn toch altijd wit (bedrijven blijven altijd groeien).

woensdag 8 mei 2013

Jan Tinbergen over John Maynard Keynes

Jan Tinbergen (1903-1994) overleefde John Maynard Keynes (1883-1946) bijna 50 jaar. Genoeg tijd dus om na te denken over de ernstige woorden die Keynes gesproken had over zijn pionierswerk bij de Volkerenbond (League of Nations). Erg kritisch op zijn eigen werk is hij niet geweest. Daar was in de naoorlogse periode ook weinig reden toe. Al bij de dood van Keynes beweerde een andere economische grootheid, namelijk Paul Samuelson (1915-2009), die de Nobelprijs voor de economie kreeg in 1970, dus een jaar na Tinbergen, dat Keynes technisch incompetent was. Met andere woorden, Keynes kon geen economische theorieën in wiskundige vorm schrijven en, zo is de suggestie, hij was dus ook niet erg gekwalificeerd om iets over het werk van Tinbergen te zeggen. Tot aan de jaren 90 van de 20e eeuw bleef de economische professie op de hand van Tinbergen. Tinbergen zelf was ook niet erg vriendelijk over de nagedachtenis van Keynes. In een interview in 1987 zei hij dat Keynes heel slecht geïnformeerd was over de ontwikkelingen in de econometrie en dat terwijl Keynes een boek over statistiek had geschreven. Tinbergen verhaalde in dat interview over de enige ontmoeting die hij met Keynes had gehad en wel in 1946. Hij vertelde Keynes dat hij statistisch had bepaald dat een belangrijke economische parameter die volgens Keynes de waarde 2 moest hebben, inderdaad gelijk was aan 2. Tinbergen dacht dat Keynes blij zou zijn met deze boodschap.
Dat was natuurlijk een naïeve gedachte na alle kritiek die Keynes op zijn statistische werk had gehad. En inderdaad, Keynes in briljant understatement zei alleen maar dat hij het leuk vond voor Tinbergen dat hij de juiste waarde van de parameter had gevonden. Met andere woorden, hij had zich de moeite kunnen besparen, want Keynes kende de waarheid al, zonder statistiek toe te passen. Tinbergen vond het een “leuke ervaring”, zoals hij ruim 40 jaar later verklaarde.