vrijdag 5 juli 2013

Paul Samuelson en financiële markten

De AOW is gebaseerd op het idee van de kettingbrief. Je geeft iets aan iemand; anderen, die na jou komen, geven iets aan jou. Als je een van de eersten in de rij bent, krijg je er veel voor terug. Als je echter een van de laatsten bent krijg je weinig of helemaal niets meer terug. Bij de AOW speelt dat ook want als je een jongere bent in een krimpende bevolking (zoals nu) moet je veel betalen aan ouderen (want die zijn met velen), maar krijg je er later maar weinig voor terug van de dan levende jongeren (want die zijn met weinigen). Toen Samuelson in 1958 de AOW voorstelde als oplossing voor de chocolade-economie, groeide de bevolking nog uitbundig en was een bijdrage aan de AOW (in de VS, maar ook in NL) een goudgerande investering. Of hij geweten heeft dat die situatie maar tijdelijk zou zijn, is niet duidelijk. Het is eigenlijk niet relevant, want het inzicht van Samuelson over de waarde van de AOW berust op iets anders, namelijk op het feit dat het soms niet mogelijk is veilig te sparen. Waarom niet? Omdat geld als chocolade kan zijn dat smelt voor de zon. Ofte wel, de financiële markten kunnen ernstig falen. Als dat zich voordoet zien ouderen hun spaarcentjes in rook opgaan en raken ze aan de bedelstaf. In de jaren 50 en 60  van de vorige eeuw was dat niet zo’n voor de hand liggende mogelijkheid, maar Samuelson was zelf getuige geweest van de Grote Depressie in de jaren 30 waarin banken bij bosjes omvielen en ouderen hun oudedagsvoorziening kwijt raakten. Samuelson zou zelf ook nog net oud genoeg worden om de kredietcrisis van 2008 mee te maken waarin voor een deel hetzelfde gebeurde als in de Grote Depressie. De ironie van de geschiedenis is dat hij zelf als wetenschapper een rol speelde bij het veroorzaken van die crisis. En hij betreurde die rol, zoals we later zullen zien.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen