zondag 5 januari 2014

Adam Smith en de moraal in de economie volgens Tomas Sedlacek, IV

Eigenbelang is volgens Adam Smith in zijn boek Moral sentiments helemaal niet leidend voor het economisch gedrag. Mensen zijn ook bereid zich zorgen te maken om anderen zonder dat ze er zelf beter van kunnen worden. Het gaat er dan om de welvaart van het geheel te maximaliseren in plaats van alleen maar het eigen nut. De Wealth of nations baseerde zich daarentegen helemaal op eigenbelang Volgens Sedlacek in zijn boek Economics of good and evil is die tegenstelling tussen eigenbelang en altru├»sme bij Smith in de vakliteratuur nooit goed opgelost en heeft Smith de “de jonge economische wetenschap opgescheept met een inconsistente, onheldere en dubbelzinnige visie.” (Sedlacek, blz. 201) Dit is te pessimistisch. Adam Smith had al door dat er een afruil kan zijn tussen effici├źntie en rechtvaardigheid en dat je die twee verschillende zaken kunt scheiden, zoals hij dat deed in twee verschillende boeken. De zogenaamde welvaartseconomie gaat over theoretische bespiegelingen rond rechtvaardigheid en is dus een afgeleide van Smiths’ Moral sentiments. Economen die zich hiermee bezig houden, doen uitspraken over de welvaart van het geheel met behulp van een sociale-welvaartsfunctie. Hierbij kan het utilitarisme een rol spelen. Hierbij wordt de sociale welvaart bepaald door de som van individuele nutten. Sedlacek kent het utilitarisme, maar denkt dat die niet past onder de mainstream economische theorie (zie Sedlacek, blz. 253 en 269). Dat is een merkwaardige opvatting. Het is anderzijds wel waar dat de welvaartseconomie in een bepaald opzicht problematisch is. Als we uitspraken doen over rechtvaardigheid aan de hand van een sociale-welvaartsfunctie zou het wel handig zijn als zo’n functie door iedereen gedragen zou worden en tot een unaniem oordeel over de ‘optimale’ verdeling zou leiden. Helaas heeft de econoom Kenneth Arrow (1921-) eind jaren 40 in zijn proefschrift weten te bewijzen dat zo’n breed gedragen sociale-welvaartsfunctie niet bestaat. Of, met andere woorden, de moraal in de economie (die er volgens Sedlacek dus niet is), is een moraal die niet door iedereen gedeeld wordt. Daar moeten we mee leren leven, maar een groot probleem is dat niet. Wie zou verwachten dat er een absolute moraal bestaat? In het volgende blog doen we net alsof er maatschappelijke consensus over verdelingsvraagstukken bestaat. Bedenk dat die consensus na de volgende verkiezingen weer helemaal anders kan zijn. 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen